Odpady na cmentarzach w Wszystkich Świętych: skala i jak ją ograniczyć

Polskie cmentarze w okresie Wszystkich Świętych generują ogromne ilości odpadów: według danych przytoczonych przez Biznes Wprost w samym tym czasie zbiera się ponad 100 ton śmieci, a w skali roku mowa o 100–120 tysiącach ton.

Ile odpadów zostaje na cmentarzach po Wszystkich Świętych?

Najbardziej widoczny szczyt przypada na początek listopada, kiedy na nekropoliach gromadzą się znicze, kwiaty i opakowania. Po 1 listopada z każdego grobu usuwa się od 3 do 9 kg odpadów, a Stowarzyszenie „Polski Recykling” szacuje, że roczna skala to od 100 do 120 tysięcy ton. Liczba miejsc pochówku jest porównywalna z liczbą cmentarzy w kraju, których w Polsce jest około 13 tysięcy.

Jakie rodzaje odpadów dominują?

Zestawienie poniżej pokazuje, które frakcje są najbardziej obciążające. Dane pochodzą z tych samych źródeł, co wyżej.

Rodzaj odpadu	Szacowana ilość
Odpady w okresie Wszystkich Świętych (łącznie)	ponad 100 ton
Odpady z jednego grobu po 1 listopada	3–9 kg
Odpady cmentarne w skali roku	100–120 tys. ton
Szkło i tworzywa PET	ok. 70 tys. ton
Sztuczne kwiaty i kapturki do zniczy	30–50 tys. ton

Szkło i PET stanowią najcięższą część strumienia, a sztuczne kwiaty i plastikowe osłony zniczy to frakcja, która praktycznie nie ulega rozkładowi.

Dlaczego trudno posegregować odpady z cmentarzy?

Na wielu nekropoliach różne rodzaje śmieci trafiają do tych samych kontenerów. Szkło, plastik, kwiaty i resztki zniczy mieszają się, przez co późniejszy recykling jest utrudniony. Wniosek jest prosty: odpowiedzialność zaczyna się już przy zakupie i przygotowaniu wiązanki, a nie dopiero przy kontenerze.

Czym zastąpić tradycyjne znicze, żeby produkować mniej odpadów?

Najskuteczniejszym krokiem jest wybór zniczy z wymiennym wkładem. Jak zaleca Jarosław Brodecki, biolog z Uniwersytetu Łódzkiego, taki wybór ogranicza ilość plastiku, bo po wypaleniu wymienia się tylko wkład, a osłona zostaje w użyciu. Wkłady wykonane z olejów naturalnych zamiast parafiny wiążą się z mniejszą emisją CO2, co wskazuje ekspert cytowany przez Biznes Wprost.

Co zrobić z lampkami LED?

Lampki LED działają na baterie i traktuje się je jako elektroodpady. Po zużyciu należy oddać je do punktu zbiórki elektroodpadów, a nie wyrzucać razem ze śmieciami. Uszkodzone baterie w takich lampkach mogą prowadzić do samozapłonu, więc nie warto ich trzymać w pojemnikach ani pozostawiać przy grobach.

Czy żywe kwiaty w doniczkach są lepszym wyborem?

Na pierwszy rzut oka tak, ale w tym przypadku pojawia się inny problem. Wiele roślin sprzedawanych w doniczkach wymaga podłoża torfowego, a jego pozyskiwanie ingeruje w torfowiska. Te ekosystemy w Polsce zmagają się już z postępującą suszą, dlatego rezygnacja z torfu w podłożu ma realne znaczenie dla ochrony przyrody.

Co to oznacza dla Ciebie?

Ograniczenie odpadów cmentarnych nie wymaga rezygnacji z tradycji. Wystarczy kilka prostych decyzji: kupować znicze z wymiennymi wkładami, wybierać wkłady z olejów naturalnych, nie zostawiać po sobie sztucznych dodatków i oddawać zużyte lampki LED do punktu zbiórki elektroodpadów. Jeśli przygotowujesz wiązankę, warto rozważyć kwiaty, które nie obciążają torfowisk, a pozostałe opakowania posegregować tak, jak na to pozwala dane miejsce. Te drobne zmiany, powtarzane przez wielu odwiedzających, przekładają się na realną różnicę w skali całego kraju.