Prawo do naprawy w UE: co zmieni się w Polsce do 2026 roku

Unia Europejska wprowadza nowe prawo, które ma zmienić sposób, w jaki konsumenci podchodzą do uszkodzonych urządzeń domowych — zamiast wyrzucać, będą mogli je naprawiać. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1799 z 13 czerwca 2024 roku stanowi fundament tej transformacji, a Polska musi dostosować swoje przepisy do nowych wymogów.

Kiedy Polska wdroży prawo do naprawy?

Polska ma do 31 lipca 2026 roku na transpozycję unijnej dyrektywy do krajowego porządku prawnego. Za ten proces odpowiada Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który przygotowuje projekt nowelizacji ustawy o prawach konsumenta pod oznaczeniem UC154. Rada Ministrów powinna zaakceptować ten projekt w trzecim kwartale 2026 roku, co oznacza, że przepisy mogą wejść w życie jeszcze przed upływem ostatecznego terminu.

Które urządzenia będą objęte nową regulacją?

Nowe prawo dotyczy siedmiu kategorii produktów powszechnie używanych w polskich domach. Regulacja obejmie pralki, zmywarki, lodówki, telewizory, smartfony, tablety oraz odkurzacze. Wybór tych urządzeń nie jest przypadkowy — to sprzęt, który konsumenci często wymieniają na nowy zamiast naprawiać, generując przy tym ogromne ilości odpadów elektronicznych.

Co będą musiały zrobić producenci i sprzedawcy?

Producenci będą zobowiązani do udostępniania informacji o możliwościach naprawy swoich produktów w ustandaryzowanym formacie. Europejski formularz informacji o naprawie będzie musiał być dostępny dla każdego konsumenta w ciągu 30 dni od złożenia wniosku. To oznacza, że będziesz mógł szybko dowiedzieć się, czy dany producent oferuje części zamienne i jakie są dostępne opcje naprawy.

Sprzedawcy będą mieć wydłużoną odpowiedzialność — jeśli wybierzesz naprawę zamiast wymiany uszkodzonego produktu, odpowiedzialność sprzedawcy wydłuży się o dodatkowe 12 miesięcy. To zachęta do wybierania naprawy zamiast natychmiastowej wymiany na nowy sprzęt.

Europejska platforma napraw — jak będzie działać?

Do 31 lipca 2027 roku powinna zostać utworzona Europejska platforma napraw. Będzie to centralne miejsce, gdzie konsumenci będą mogli znaleźć autoryzowane serwisy, części zamienne oraz informacje o dostępnych naprawach. Platforma ma ułatwić dostęp do usług naprawczych i sprawić, że wybór naprawy zamiast wymiany będzie bardziej praktyczny i przystępny.

Jaki problem rozwiązuje nowe prawo?

Liczby pokazują skalę problemu, który regulacja ma rozwiązać. Rocznie w Unii Europejskiej powstaje około 35 milionów ton odpadów z przedwczesnego pozbywania się produktów. Aby zastąpić te urządzenia nowymi, niezbędne jest wykorzystanie około 30 milionów ton zasobów naturalnych rocznie. Produkcja tych zastępczych towarów generuje emisję dwutlenku węgla na poziomie około 261 milionów ton rocznie.

Te liczby ilustrują, jak istotne jest wydłużenie życia sprzętu domowego. Każda naprawa, zamiast wymiany, zmniejsza zapotrzebowanie na nowe surowce i redukuje emisje związane z produkcją.

Co to oznacza dla polskich konsumentów?

Wdrożenie prawa do naprawy w Polsce będzie miało bezpośredni wpływ na twoje możliwości jako konsumenta. Po pierwsze, będziesz mieć dostęp do informacji o naprawialności produktu jeszcze przed jego zakupem — producenci będą zobowiązani do ujawniania tych danych. Po drugie, jeśli wybierzesz naprawę zamiast wymiany, Twoja gwarancja zostanie przedłużona o rok, co zmniejsza ryzyko finansowe związane z kolejną awarią.

Po trzecie, zmiana sprzyja rozwojowi lokalnych serwisów naprawczych. Zamiast wysyłania uszkodzonych urządzeń do producentów za granicę, będziesz mógł korzystać z bliższych usług. To może przełożyć się na szybsze naprawy i mniejsze koszty transportu.

Dla branży napraw i renowacji to także szansa na wzrost — nowe prawo tworzy pewność, że będzie popyt na usługi naprawcze, a dostęp do części zamiennych i informacji technicznych będzie ułatwiony.