Plastikowe puszki PET: zagrożenie dla systemu kaucyjnego

Plastikowe puszki PET, które pojawiają się w polskich sklepach, stanowią nowy sposób na obejście obowiązującego systemu kaucyjnego dla opakowań.

Napoje w puszkach PET pochodzą z Azji, gdzie pojawiły się kilka lat temu, a następnie trafiły do Europy. W Polsce za ich dystrybucję odpowiada przede wszystkim firma OKF Corporation, producent napojów z Korei Południowej. Producenci tych opakowań argumentują, że mają stanowić „alternatywę dla jednorazowych kubków i naczyń” w punktach gastronomicznych, jednak coraz częściej pojawiają się na półkach zwykłych sklepów.

Choć popularność tego typu opakowań jest na razie niewielka, polska branża recyklingowa bije na alarm. Plastikowe puszki nie są zwykłymi opakowaniami — to hybrydowe produkty łączące plastik i aluminium w jeden system, który pozornie nadaje się do recyklingu, ale w rzeczywistości stanowi znacznie większe wyzwanie niż tradycyjne opakowania.

Dlaczego plastikowe puszki PET są problemem dla recyklingu?

Budowa plastikowych puszek PET czyni proces recyklingu znacznie trudniejszym i droższym niż w przypadku tradycyjnych opakowań. Sławomir Pacek, prezes Stowarzyszenia „Polski Recykling”, ostrzega, że rzeczywisty odzysk surowców z takich opakowań może być ograniczony. Puszki zawierają zarówno tworzywo sztuczne, jak i aluminium, a ich złożona konstrukcja utrudnia separację materiałów w procesie recyklingu.

Jak wyjaśnia Pacek, „choć opakowania te pozornie nadają się do recyklingu, ich budowa czyni ten proces znacznie trudniejszym i droższym”. Konsekwencją jest nie tylko strata cennych surowców, ale również obniżenie całkowitego poziomu i jakości zbiórki odpadów.

Czy plastikowe puszki obchodzą system kaucyjny?

Tak — to jest zdecydowanie główny problem. Plastikowe puszki PET, choć wizualnie przypominają tradycyjne puszki aluminiowe, nie funkcjonują w systemie kaucyjnym. Oznacza to, że konsumenci nie mogą zwrócić ich w punkcie skupu i otrzymać zwrotu kaucji, jak robią to z butelkami PET czy puszkami aluminiowymi.

Wprowadzenie takich opakowań prowadzi do nieporozumień wśród konsumentów, którzy mogą mylić je z opakowaniami podlegającymi systemowi kaucyjnemu. Pacek ostrzega, że „wprowadzanie opakowań przypominających puszki, ale niefunkcjonujących w systemie kaucyjnym, może działać na szkodę samego systemu”.

Jaki jest wpływ na polskie przepisy i system ROP?

Ministerstwo Klimatu i Środowiska już reaguje na problem. Resort zapewnia, że kwestię plastikowych puszek PET rozwiąże wdrożenie nowego systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP) dla opakowań.

Aspekt	Obecna sytuacja	Planowana zmiana (nowy system ROP)
Opakowania objęte systemem	Tradycyjne butelki i puszki	Wszystkie opakowania, w tym hybrydowe
Koszty dla producenta	Zróżnicowane	Zależne od materiału, złożoności i przydatności do recyklingu
Motywacja dla stosowania złożonych opakowań	Brak	Ekonomicznie nieuzasadniona
Odpowiedzialność producenta	Ograniczona	Rozszerzona na rzeczywiste koszty zagospodarowania odpadów

Zgodnie z planowaną regulacją przedsiębiorcy wprowadzający produkty na rynek będą ponosić realne koszty zagospodarowania odpadów. Na te koszty bezpośredni wpływ będą miały użyte materiały, złożoność opakowania oraz jego przydatność do recyklingu. W praktyce oznacza to, że stosowanie plastikowych puszek PET nie będzie uzasadnione ekonomicznie dla producentów i dystrybutorów.

Co to oznacza dla polskiego konsumenta i środowiska?

Nowy system ROP ma być rozwiązaniem, które uczyni opakowania takie jak plastikowe puszki PET nieopłacalnymi do stosowania. Dla konsumentów oznacza to, że w przyszłości będą spotykać mniej tego typu opakowań na półkach sklepów.

Dla środowiska jest to kluczowe, ponieważ puszki PET stanowią zagrożenie dla jakości recyklingu. Jeśli będą trafiać do systemu zbiórki odpadów, mogą zakłócać proces separacji materiałów i obniżać wydajność całego systemu. Polska branża recyklingowa szacuje, że wprowadzenie takich opakowań mogłoby prowadzić do utraty znacznej ilości cennych surowców — zarówno tworzywa sztucznego, jak i aluminium.

Nowy system ROP, który ma wejść w życie, zmienia model odpowiedzialności. Zamiast ogólnych opłat, producenci będą płacić za rzeczywiste koszty zagospodarowania odpadów, co stworzy ekonomiczny bodziec do wyboru opakowań, które są łatwe do recyklingu i nie stanowią zagrożenia dla systemu zbiórki.