Ekologia i Środowisko

Globalny Sojusz Zero Odpadów: turecka inicjatywa na COP31

Globalny Sojusz Zero Odpadów został zaprezentowany w Antalyi podczas spotkania pierwszych dam w ramach COP31. Sprawdź, jakie ma cele i priorytety.

Hanna Sobieraj · 15 listopada 2026
Crop anonymous female in casual clothes standing near bucket for plastic and sorting out rubbish in light room
Fot. SHVETS production / Pexels · Pexels License

Globalny Sojusz Zero Odpadów to międzynarodowa inicjatywa, którą pierwsza dama Turcji Emine Erdoğan zaprezentowała w Antalyi podczas spotkania pierwszych dam odbywającego się w ramach COP31. Celem projektu jest współpraca państw i organizacji w ograniczaniu ilości odpadów oraz promowaniu gospodarki obiegu zamkniętego.

Czym jest Globalny Sojusz Zero Odpadów?

Sojusz to platforma współpracy, której zadaniem jest wspólne szukanie sposobów na zmniejszenie produkcji odpadów i lepsze wykorzystanie surowców. Jego inicjatorką jest Emine Erdoğan, która przewodniczy Radzie Doradczej ONZ ds. Zero Odpadów. Dzięki tej funkcji inicjatywa ma połączyć działania krajowe z ramami Organizacji Narodów Zjednoczonych.

Kto stoi za inicjatywą i gdzie została zaprezentowana?

Sojusz zaprezentowano w Antalyi, a jego ogłoszenie zbiegło się z obradami COP31, czyli kolejnej edycji konferencji klimatycznej. Wybór kontekstu nie jest przypadkowy: odpady są jednym z tych obszarów, w których działania lokalne i globalne da się łatwo ze sobą powiązać.

Które obszary sojusz stawia na pierwszym miejscu?

Priorytetami są cztery obszary: tworzywa sztuczne, opakowania, odpady żywnościowe oraz edukacja młodzieży. Pierwsze trzy dotyczą konkretnych strumieni odpadów, które trafiają na składowiska i do środowiska w ogromnych ilościach. Czwarty to inwestycja w świadomość kolejnych pokoleń, bez której trudno o trwałą zmianę nawyków.

Jak wygląda recykling w Turcji?

Turcja może pokazać przykład, który stanowi argument dla pozostałych państw. Według przekazanych danych odsetek odpadów poddawanych recyklingowi wzrósł z 13% do ponad 37%. Ruch Zero Waste w tym kraju działa już od dziewięciu lat, a wzrost wskaźnika pokazuje, że konsekwentne działania mogą przynieść wymierne efekty.

WskaźnikWartość wyjściowaWartość obecna
Recykling odpadów w Turcji13%ponad 37%
Czas działania ruchu Zero Waste–9 lat

Czego sojusz oczekuje od dużych firm?

Inicjatywa postuluje wprowadzenie wspólnych standardów przejrzystości w zakresie zasobów wykorzystywanych przez duże przedsiębiorstwa. Równie ważna jest propozycja niezależnej oceny wpływu firm na środowisko. Takie rozwiązania pozwoliłyby porównywać deklaracje firm i ograniczyłyby pole do ogólnikowych zapewnień o zrównoważonym rozwoju.

Jakie formy działania przewidziano?

Sojusz ma funkcjonować w kilku formatach. Przewidziano Coroczne Forum Zero Odpadów, które ma być miejscem wymiany doświadczeń, a także Platformę Stambulską, skupioną na projektach i partnerstwach. Uczestniczki spotkania w Antalyi zostały zaproszone do przystąpienia do inicjatywy, co oznacza, że jej skala ma rosnąć wraz z liczbą zaangażowanych państw.

Co to oznacza dla Ciebie i polskiego rynku?

Dla polskiego czytelnika najważniejsze jest to, że kierunki sojuszu są spójne z tym, co już dzieje się w Unii Europejskiej, gdzie ograniczanie odpadów opakowaniowych, selektywna zbiórka i recykling tworzyw sztucznych należą do priorytetów regulacyjnych. Globalne standardy przejrzystości mogą w przyszłości wpłynąć na to, jak polskie firmy raportują swój wpływ na środowisko, zwłaszcza jeśli działają na rynkach eksportowych. Warto też zwrócić uwagę na wątek edukacji młodzieży, bo to właśnie tam zaczynają się nawyki segregacji i ograniczania marnowania jedzenia. Osoby zainteresowane praktycznym ograniczaniem odpadów mogą już dziś skorzystać z lokalnych punktów wymiany, napraw i zbiórki selektywnej, a obserwowanie takich inicjatyw na poziomie międzynarodowym pomaga zrozumieć, dokąd zmierzają przepisy.

Na podstawie: UA.NEWS. Tekst opracowany redakcyjnie.