Right to Repair w UE: koniec przymusowej wymiany sprzętu

Unijna dyrektywa Right to Repair zmienia fundamentalne zasady relacji między producentami a konsumentami — zamiast wymuszać wymianę sprzętu na nowy, będzie ułatwiać jego naprawę. Od 31 lipca 2026 roku przepisy wejdą w życie na terenie całej Unii Europejskiej, wprowadzając znaczące zmiany w dostępie do serwisu i gwarancji.

Ile czasu na naprawę? Nowe zasady gwarancji

Obecny standard gwarancji obowiązkowej wynosi 2 lata od momentu zakupu. Nowe unijne przepisy wprowadzą dodatkową ochronę dla konsumentów, którzy zdecydują się na naprawę zamiast wymiany urządzenia — otrzymają wówczas przedłużenie gwarancji o kolejny rok. To zachęta do wyboru naprawy, która jest zarówno tańsza dla portfela, jak i lepsza dla środowiska.

Czy producent może blokować naprawy poza autoryzowanym serwisem?

Nie — dyrektywa Right to Repair zabrania producentom utrudniania dostępu do napraw realizowanych poza ich oficjalnymi serwisami. Oznacza to, że konsumenci będą mogli oddać sprzęt do niezależnych warsztatów, a producent nie będzie mógł tego uniemożliwić poprzez blokowanie dostępu do części zamiennych, dokumentacji technicznej czy specjalistycznych narzędzi.

Stawki za usługi naprawcze mają być „rozsądne” — choć przepisy nie definiują tej granicy precyzyjnie, celem jest uniknięcie sytuacji, w której koszty naprawy byłyby bliskie cenie nowego urządzenia.

Europejski formularz naprawy — co to jest?

Unijne przepisy wprowadzają ustandaryzowany formularz informacyjny o naprawie, dostępny bezpłatnie dla wszystkich konsumentów. Warunki zawarte w tym dokumencie będą obowiązywać przez minimum 30 dni od jego otrzymania, co daje klientom czas na podjęcie świadomej decyzji o naprawie.

Dlaczego elektroodpady to problem?

Skala problemu elektroodpadów w Unii Europejskiej jest ogromna. Rocznie powstaje około 35 milionów ton takich odpadów. Z tej masy można wydobyć około 30 milionów ton cennych surowców — metali, plastików, szkła — które mogą wrócić do obiegu. Jednocześnie produkcja, transport i przetwarzanie elektroodpadów generuje około 261 milionów ton emisji CO2 rocznie.

Dyrektywa Right to Repair ma bezpośredni wpływ na zmniejszenie tej liczby — im więcej sprzętu będzie naprawiane zamiast wyrzucane, tym mniej elektroodpadów trafi na składowiska.

Co myślą o tym europejscy konsumenci?

Badania społeczne pokazują, że Europejczycy są przychylni zmianom. Według badania Eurobarometru z 2020 roku, 77% obywateli Unii Europejskiej woli naprawić posiadany sprzęt niż wymienić go na nowy. Jeszcze wyższy odsetek — 79% mieszkańców UE — uważa, że producenci powinni ułatwiać dostęp do napraw. To oznacza, że przepisy odpowiadają rzeczywistym oczekiwaniom konsumentów.

Co się dzieje w Polsce?

W Polsce przepisy Right to Repair nie obowiązują jeszcze. Projekt ustawy wdrażającej dyrektywę (oznaczony jako UC154) został opublikowany 15 czerwca 2026 roku. Następnie, 24 sierpnia 2026 roku, skierowany został do uzgodnień międzyresortowych. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) liczy na przyjęcie projektu w czwartym kwartale 2026 roku, co oznacza, że polska implementacja może nastąpić przed lub w zbliżeniu się do unijnego terminu 31 lipca 2026 roku.

Etap procesu	Data
Publikacja projektu ustawy UC154	15 czerwca 2026
Skierowanie do uzgodnień	24 sierpnia 2026
Oczekiwane przyjęcie przez UOKiK	IV kwartał 2026
Wdrożenie dyrektywy w UE	31 lipca 2026

Co to oznacza dla Ciebie jako konsumenta?

Dla polskich użytkowników sprzętu elektronicznego dyrektywa Right to Repair będzie miała praktyczne znaczenie przede wszystkim po jej wdrożeniu. Oznacza to, że gdy Twoje urządzenie (smartfon, laptop, pralka, telewizor) ulegnie awarii, będziesz miał więcej opcji naprawy — nie tylko u producenta, ale również u niezależnych serwisantów. Koszty naprawy powinny być przejrzyste i rozsądne, a producent nie będzie mógł Cię zmuszać do wymiany sprzętu poprzez sztuczne utrudnianie dostępu do części lub usług.

Jeśli zdecydujesz się na naprawę, uzyskasz dodatkowy rok gwarancji, co zmniejsza ryzyko finansowe związane z wyborem serwisu poza oficjalnym kanałem. To szczególnie ważne dla osób, które chcą zmniejszyć swój ślad ekologiczny — każda naprawa zamiast wymiany to mniej elektroodpadów i mniej emisji CO2.

Dla branży napraw i małych serwisów to również szansa na rozwój — przepisy otwierają rynek dla niezależnych warsztatów, które dotychczas były blokowane przez brak dostępu do dokumentacji i części zamiennych.