Recykling opon zmienia się. Nowe obowiązki dla producentów od 2026 r.

Ministerstwo Klimatu przygotowuje gruntowne zmiany w systemie recyklingu opon i olejów odpadowych, które mają dostosować polskie przepisy do obecnych realiów gospodarczych i możliwości technologicznych. Projekt nowelizacji ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania odpadami oraz ustawy o odpadach zakłada rozszerzenie systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP) na nowe kategorie produktów i znaczące podniesienie wymaganych poziomów odzysku.

Jakie opony będą objęte nowym systemem ROP?

Planowane zmiany dotyczą przede wszystkim opon pełnych o określonych parametrach, które mają zostać włączone do systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta. Celem jest objęcie systemem dużych opon stosowanych w pojazdach i maszynach — takich jak ciężarówki, maszyny rolnicze czy urządzenia budowlane. Jednocześnie przepisy pominąć mają mniejsze opony używane w wózkach dziecięcych, hulajnogach, meblach, pojemnikach i zabawkach, ze względu na ich inne zastosowanie i skalę problemu.

System ROP oznacza, że producenci i importerzy opon będą odpowiadać finansowo za zbiórkę i recykling zużytego ogumienia. To zmiana fundamentalna — dotychczas odpowiedzialność rozkładała się na użytkowników końcowych, samorządy, zakłady wulkanizacyjne i stacje demontażu, co generowało znaczące koszty dla tych podmiotów.

Jak zmienią się wymagania dla recyklingu opon pneumatycznych?

Ministerstwo Klimatu planuje znaczące podniesienie wymaganych poziomów odzysku i recyklingu opon pneumatycznych. Obecne normy, obowiązujące od wielu lat, są już w praktyce przekraczane przez polskie instalacje recyklingowe.

Parametr	Obecny wymóg	Rzeczywisty poziom w praktyce
Poziom odzysku opon pneumatycznych	75 proc.	Około 75 proc. (blisko wymaganego)
Poziom recyklingu opon pneumatycznych	15 proc.	40-50 proc.

Dane te pokazują, że polskie instalacje do recyklingu opon już dziś osiągają poziomy recyklingu na poziomie 40-50 procent, co jest znacznie wyższe niż wymagane 15 procent. Projektodawcy wskazują, że potencjał krajowych instalacji pozwala na dalszy wzrost przy umiarkowanym wsparciu systemowym. Podniesienie wymagań będzie zatem w pełni wykonalne technologicznie i ekonomicznie.

Co zmienia się dla olejów odpadowych?

Ministerstwo planuje również niewielkie podniesienie minimalnych poziomów odzysku i recyklingu dla wybranych olejów i preparatów smarowych. Obecne wymogi, ustalane w 2007 roku, wynoszą odpowiednio 50 procent dla odzysku i 35 procent dla recyklingu.

Choć te poziomy są obecnie osiągane, system nie zapewnia dostatecznej zbiórki odpadów olejowych. Resort wskazuje na problem nielegalnego spalania olejów odpadowych, które przyczynia się do zanieczyszczenia powietrza uwalnianiem szkodliwych substancji. Nowe przepisy mają zmniejszyć to zjawisko poprzez lepsze uszczelnienie systemu i zwiększenie nadzoru nad produktami otrzymywanymi w ramach regeneracji olejów bazowych.

Co to oznacza dla polskiego rynku i samorządów?

Dla Polski zmiana systemu ROP oznacza przesunięcie odpowiedzialności finansowej z użytkowników końcowych i samorządów na producentów i importerów opon. Obecnie problem stanowi fakt, że około 25 procent opon pneumatycznych i 100 procent opon pełnych pozostaje poza systemem odpowiedzialności producentów, co generuje dodatkowe koszty dla gmin i zakładów wulkanizacyjnych.

Podniesienie wymagań recyklingu przyczyni się do poprawy stanu środowiska i wpisuje się w unijną strategię surowcową oraz gospodarkę o obiegu zamkniętym. Szczególnie ważne jest zwiększenie odzysku metali i minerałów z zużytych opon, które mogą być ponownie wykorzystane w produkcji. Nowoczesna technologia przetwarzania opon daje duże możliwości odzysku materiałowego — recykling powinien być preferowaną formą odzysku przed odzyskiem energetycznym (spalaniem).

Kiedy wejdą w życie nowe przepisy?

Planowany termin przyjęcia projektu przez rząd to czwarty kwartał 2026 roku. Oznacza to, że przepisy nie wejdą w życie natychmiast — producenci i importerzy będą mieć czas na przygotowanie się do nowych obowiązków.

Zmiany wymagają również wprowadzenia zmian dostosowawczych w ustawie o odpadach w zakresie ewidencji i sprawozdawczości, co wskazuje na kompleksowy charakter reformy systemu zarządzania odpadami oponowymi.

Dlaczego ta zmiana jest ważna dla środowiska?

Zwiększenie recyklingu opon wpisuje się w szerszą strategię Unii Europejskiej dotyczącą bezpieczeństwa surowcowego i gospodarki o obiegu zamkniętym. Zużyte opony stanowią znaczący strumień odpadów — obecnie wiele z nich trafia na składowiska lub podlega spalaniu energetycznemu. Podniesienie wymagań recyklingu oznacza, że więcej materiału będzie przetwarzane w procesach materiałowych, a nie energetycznych, co pozwala na odzysk cennych surowców takich jak metale i minerały.

Dla Polski, jako członka Unii Europejskiej, wdrożenie tych przepisów jest konieczne do spełnienia unijnych dyrektyw dotyczących gospodarki odpadami. Jednocześnie zmiana systemu ROP na opony pełne i podniesienie wymagań dla pneumatycznych stanowi odpowiedź na rzeczywiste możliwości technologiczne polskich instalacji recyklingowych, które już dziś osiągają wyższe poziomy odzysku niż wymagane.