Kartony po mleku: tylko 58% Polaków segreguje je prawidłowo

Tylko 58% Polaków prawidłowo segreguje kartony po mleku i sokach, wyrzucając je do żółtego pojemnika przeznaczonego na metale i tworzywa sztuczne — to pokazuje, że mimo rosnącej świadomości ekologicznej Polaków, potrzebne są dalsze działania edukacyjne w zakresie segregacji odpadów opakowaniowych.

Jak Polacy segregują kartony wielomateriałowe?

Badanie przeprowadzone na zlecenie Fundacji ProKarton wykazało, że świadomość Polaków w zakresie segregacji odpadów systematycznie rośnie — aż 95% respondentów deklaruje segregowanie odpadów opakowaniowych. Jednak w praktyce sytuacja wygląda inaczej.

Sposób segregacji	Odsetek respondentów
Żółty pojemnik (metale, tworzywa)	58%
Pojemnik na papier	16%
Odpady zmieszane	12%
Inne/brak odpowiedzi	14%

To oznacza, że 42% Polaków wyrzuca kartony do niewłaściwych pojemników, co uniemożliwia prawidłowe przetworzenie tych opakowań. Katarzyna Głownia, menadżer ds. zrównoważonego rozwoju Tetra Pak, podkreśla, że mimo iż rośnie świadomość możliwości recyklingu kartonów do płynnej żywności, stale potrzebne są działania informacyjno-edukacyjne, które przełożą tę wiedzę na właściwe nawyki segregacji.

Co to oznacza: Prawidłowa segregacja to pierwszy i niezbędny krok, który pozwala na odzyskanie cennych surowców zawartych w kartonach i ich wykorzystanie w produkcji nowych materiałów.

Dlaczego kartony wielomateriałowe są ważne dla systemu gospodarki odpadami?

Kartony do płynnej żywności odgrywają kluczową rolę w polskim rynku opakowań. W sektorze mleczarskim stanowią ponad 50% wszystkich opakowań, a w segmencie soków i nektarów — około 25%. To pokazuje, że mają istotne znaczenie nie tylko dla producentów żywności, ale również dla całego systemu zarządzania odpadami.

Opakowania te łączą skuteczną ochronę produktów spożywczych ze zrównoważonym podejściem do ich projektowania. Kartony projektowane są z myślą o możliwości recyklingu i coraz mniejszym śladzie środowiskowym, a jednocześnie zapewniają bezpieczeństwo żywności i ograniczają jej straty.

Dla systemu gospodarki odpadami kartony po mleku i sokach są wartościowym źródłem surowców. Aby ten system działał efektywnie, niezbędne są: prawidłowa segregacja odpadów przez konsumentów, sprawna infrastruktura zbiórki, nowoczesne sortownie, zaawansowane linie recyklingu oraz współpraca wszystkich uczestników łańcucha wartości.

Jak przebiega recykling kartonów po mleku i sokach?

Proces recyklingu kartonów wielomateriałowych jest zaawansowany technologicznie i przebiega w kilku etapach:

Zbiórka i sortowanie

Wszystko zaczyna się od prawidłowej segregacji — kartony muszą trafić do żółtego pojemnika. Następnie trafiają do sortowni, gdzie są przygotowywane do dalszego przetwarzania.

Rozwłóknianie w papierni

Kartony trafiają do papierni, gdzie poddawane są rozwłóknianiu w wodzie. W Polsce największa w regionie linia do recyklingu kartonów do płynnej żywności działa w zakładzie Stora Enso w Ostrołęce. Na tej linii od warstwy polimerowo-aluminiowej (PolyAl) oddzielane są włókna celulozowe.

Z odzyskanych włókien celulozowych powstają nowe produkty papierowo-kartonowe: kartony do pakowania, torby papierowe oraz chusteczki higieniczne.

Przetwarzanie frakcji PolyAl

Frakcja polimerowo-aluminiowa trafia do specjalistycznych zakładów. W Polsce od niedawna funkcjonuje obiekt firmy Plastigram, realizujący proces, w wyniku którego z połączenia polimerów i aluminium powstaje granulat — półprodukt nadający się do produkcji różnorodnych wyrobów.

Z granulatu PolyAl produkuje się: palety, skrzynie, meble, pokrycia dachowe, a nawet elementy wnętrz nowoczesnych samochodów. Pokazuje to, że kartony wielomateriałowe w całości nadają się do recyklingu i mogą powracać do obiegu jako wartościowe materiały.

Co to oznacza: Polska dysponuje wysokowydajną infrastrukturą do przetwarzania kartonów, co pozwala na efektywne wykorzystanie surowców i budowanie gospodarki o obiegu zamkniętym.

Rozporządzenie PPWR — nowe standardy dla opakowań

Nowe rozporządzenie PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation) zmienia podejście do opakowań w sposób fundamentalny. Dotychczas główny nacisk był położony na osiąganie poziomów recyklingu odpadów opakowaniowych. Nowe przepisy patrzą znacznie szerzej — obejmują cały cykl życia opakowania, od projektowania, przez wykorzystanie materiałów, aż po możliwość skutecznego przetworzenia.

Nowe rozporządzenie opiera się na czterech filarach:

• Reduction — ograniczanie ilości odpadów opakowaniowych
• Reuse — ponowne użycie tam, gdzie jest to uzasadnione
• Recyclability — projektowanie opakowań z myślą o recyklingu i recyklingu na skalę przemysłową
• Recycled Content — zwiększanie udziału materiałów pochodzących z recyklingu

Z perspektywy kartonów do płynnej żywności szczególnie istotne są terminy: od 2030 roku wszystkie opakowania wprowadzane na rynek UE będą musiały być projektowane z myślą o recyklingu, a od 2035 roku będą musiały być również poddawane recyklingowi na odpowiednią — przemysłową — skalę.

To oznacza, że nie wystarczy wykazać, iż opakowanie teoretycznie nadaje się do recyklingu. Konieczne będzie wskazanie na istnienie realnej infrastruktury zbiórki, sortowania i przetwarzania.

Czego potrzeba, aby recykling działał efektywnie?

Skuteczny recykling nie zależy wyłącznie od samego opakowania. Równie ważne są:

• Odpowiednie przepisy i regulacje (takie jak PPWR)
• Efektywny system zbiórki odpadów
• Nowoczesne instalacje sortujące
• Zaawansowane linie recyklingowe
• Rozwinięty rynek wykorzystania surowców wtórnych

Dopiero współdziałanie wszystkich tych elementów pozwala budować gospodarkę o obiegu zamkniętym. Branża od dłuższego czasu podkreśla, że sukces recyklingu zależy od całego ekosystemu, a nie tylko od pojedynczych ogniw łańcucha.

Podsumowanie: segregacja to początek zmian

Prawidłowa segregacja kartonów po mleku i sokach to pierwszy krok do efektywnego recyklingu i budowania gospodarki o obiegu zamkniętym. Choć świadomość Polaków rośnie, potrzebne są dalsze działania edukacyjne, aby 58% stało się 100%. Jednocześnie polska infrastruktura recyklingowa — od papierni Stora Enso w Ostrołęce po specjalistyczne zakłady przetwarzające frakcję PolyAl — pokazuje, że mamy potencjał, aby kartony wielomateriałowe rzeczywiście powracały do obiegu jako wartościowe surowce.

Nowe rozporządzenie PPWR wymaga jednak więcej niż dobrej woli — wymaga systemowych zmian, inwestycji w infrastrukturę i edukacji społeczeństwa. Dla każdego z nas to oznacza jedną prostą czynność: wyrzucanie kartonu do żółtego pojemnika.