Warsztaty kolażowe dla dzieci: Upcycling w duchu Szymborskiej

Warsztaty rodzinne Wycinanki–wyklejanki to kreatywne spotkanie łączące sztukę, edukację ekologiczną i dziedzictwo Wisławy Szymborskiej, odbywające się 13 czerwca o godz. 10:30 w Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku w ramach Festiwalu Kultury Ocalonej.

Czym są “wyklejanki” Szymborskiej i dlaczego wciąż inspirują?

Wisława Szymborska, laureatka Nagrody Nobla, miała niezwykły zwyczaj — w wolnych chwilach wycinała i kolekcjonowała skrawki z gazet, fragmenty ilustracji i tekstów, by komponować z nich unikatowe kolaże pełne humoru, dosadności i poetyckiego spojrzenia. Sama nazwała ten cykl “wyklejankami”. Były to nie tylko dzieła sztuki, ale także sposobem na dzielenie się radością — obdarowywała nimi bliskich i przyjaciół.

Co czyni te prace szczególnie inspirujące dla współczesnych warsztów? Szymborska pokazała, że piękno i znaczenie mogą wyłonić się z rzeczy zwyczajnych, przeznaczonych do wyrzucenia. Jej podejście antycypowało dzisiejsze trendy zero waste i upcyclingu — długo zanim te terminy stały się popularne.

Jak przebiegają warsztaty i co tworzą dzieci?

Uczestnicy w wieku 6–12 lat, w towarzystwie rodziców lub dziadków, będą pracować pod kierunkiem Zuzy Doleги — absolwentki, doktora sztuki i adiunkt Wydziału Malarstwa ASP w Gdańsku. Warsztat odbywa się w duchu less waste — nic się nie zmarnuje.

Dzieci stworzą:

• Autoportrety-maski — prace łączące kształty, kolory i obrazy z fragmentów gazet
• Kolaże słowne — dzieła, w których litery i słowa opowiadają o uczestnikach i do nich mówią
• Unikatowe światy — kompozycje z fragmentów i skrawków, każda inna i niepowtarzalna

Proces twórczy uczy dzieci, że transformacja materiałów przeznaczonych na śmieci w dzieła sztuki to nie tylko zabawa, ale także odpowiedzialność wobec środowiska. Każdy skrawek gazety dostaje drugie życie.

Kim jest Zuza Dolega — prowadząca warsztaty?

Zuza Dolega to multidyscyplinarna artystka, której prace prezentowane były na wystawach krajowych i międzynarodowych. Jej dorobek obejmuje:

• Pirografię, rysunek, kolaż
• Instalacje artystyczne i projekcje analogowe
• Pracę z tkaniną i sztuką papieru

Jest członkinią prestiżowego, międzynarodowego stowarzyszenia twórców sztuki papieru IAPMA (International Association of Hand Papermakers and Paper Artists). Jej prace znajdują się w kolekcjach na pięciu kontynentach — w Polsce, Niemczech, Danii, Macedonii, Turcji, Tunezji, Japonii, Chinach, Australii, Argentynie i Ekwadorze.

W 2020 roku otrzymała Nagrodę Miasta Gdańska dla Młodych Twórców w Dziedzinie Kultury, a w 2025 roku zdobyła nagrodę paper positions berlin dla najlepszej twórczyni sztuki papieru. Prowadzi warsztaty i prelekcje w wielu instytucjach kultury, między innymi w Gdańskiej Galerii Miejskiej, ASP w Gdańsku, Domu Spotkań z Historią i Domu Literatury w Gdańsku.

Praktyczne informacje: Jak się zarejestrować i co zabrać?

Data i godzina: 13 czerwca, godz. 10:30

Miejsce: Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku

Zbiórka: 10:25 przy punkcie INFO na poziomie -1

Dla kogo: Dzieci 6–12 lat z rodzicami lub dziadkami

Uczestnicy powinni przynieść chęć do twórczości — materiały (gazety, skrawki, klej) zapewnia organizator. Warto zabrać ubranie, które może się zabrudzić farbą lub klejem.

Co to oznacza dla edukacji dzieci i świadomości ekologicznej?

Warsztaty Wycinanki–wyklejanki to nie tylko lekcja sztuki, ale także praktyczne wprowadzenie w ideę zero waste i less waste. Dzieci uczą się, że:

1. Materiały drugiego obiegu mają wartość — gazety i skrawki to nie śmieci, ale surowce do twórczości
2. Kreatywność nie wymaga nowych rzeczy — piękne dzieła powstają z tego, co już istnieje
3. Słowa i obrazy mają moc — mogą opowiadać historie i definiować tożsamość
4. Artyści mogą być ekologami — sztuka i odpowiedzialność wobec środowiska idą w parze

W czasach konsumpcji i nadprodukcji, warsztaty inspirowane Szymborską pokazują dzieciom alternatywę. Uczą, że zamiast kupować nowe, można transformować stare. Zamiast wyrzucać, można tworzyć. To lekcja, którą współczesne pokolenie powinno wziąć sobie do serca.

Festival Kultury Ocalonej, w ramach którego odbywają się warsztaty, to okazja do zapoznania się z dziedzictwem kulturalnym w nowy, interaktywny sposób — poprzez własne ręce i wyobraźnię.